De invloed van medicatie op de nauwkeurigheid van biometrische scans

Waarom medicatie en biometrie soms botsen

Stel je voor: je staat in het verpleeghuis en je wilt inloggen op het systeem met je vingerafdruk.

Maar je handen zijn wat opgezwollen door vochtafdrijvers. De scanner herkent je niet. Of je gezicht is veranderd door medicatie die je gezicht voller maakt.

Dit is geen toekomstmuziek, maar dagelijkse praktijk. Biometrie, zoals vingerafdrukken en gezichtsherkenning, wordt steeds vaker gebruikt voor toegang tot medische dossiers of medicijnkluisjes.

Maar medicatie kan die scans beïnvloeden. Sommige middelen veranderen je huid, je gewicht of je gezichtsuitdrukking.

Dat kan leiden tot mislukte scans of, erger, onveilige situaties. Denk aan een verpleegkundige die snel een medicijn moet ophalen, maar niet wordt herkend door de scanner. Of een patiënt die niet bij zijn eigen dossier kan omdat zijn gezichtsherkenning faalt door bijwerkingen. Het is een onderbelicht probleem dat vraagt om oplossingen.

Successen en leermomenten in de praktijk

In Nederlandse ziekenhuizen en apotheken wordt al volop gewerkt met barcodescanning om medicatiefouten te voorkomen. Sinds 2016 draait dit systeem in het St Jansdal. Het resultaat?

Minder fouten, meer tijd voor de patiënt. Uit cijfers blijkt dat barcodescanning leidt tot een enorme daling van medicatiefouten. Zonder scannen waren er 110 overschrijffouten bij 6.723 toedieningen. Met scannen: nul.

Dat is een verschil van 100%. Ook andere fouten namen af: 57,4% minder verkeerd toegediende medicatie, 41,9% minder doseringsfouten en 80,3% minder documentatiefouten.

Tijdstipgerelateerde fouten daalden met 27,3%. Dit toont aan dat technologie echt helpt. Maar er zijn ook leermomenten.

Implementatie en resultaten van barcodescanning

Bijvoorbeeld: bij bereiding op afdeling is een tweede check nog steeds nodig, zelfs als de verpakking scanbaar is. Ook moet scannen sneller gaan dan handmatige afhandeling om adoptie te garanderen.

De Falsified Medicines Directive (FMD) wetgeving verplicht sinds enkele jaren scanbare verpakkingen.

In 2023 werd 79% van de verpakkingen gescand, in 2025 moet dit 95% zijn. In Nederland gaat het om 1,2 miljoen verpakkingen per dag. Bij het St Jansdal zorgde het medicatiebewakingssysteem voor 55% minder meldingen bij voorschrijven voor artsen. Artsen kregen 45% meer tijd voor de patiënt.

Dit toont de bredere impact van slimme technologie. Maar de acceptatie van biometrie door ouderen is een ander verhaal.

Scannen van vingerafdrukken of gezichten kan minder betrouwbaar zijn bij bepaalde medicatie. Denk aan de betrouwbaarheid van biometrie bij patiënten met oedeem, of middelen die de huid aantasten, zoals chemotherapie of bepaalde antibiotica.

Hoe medicatie biometrische scans beïnvloedt

Bepaalde medicijnen kunnen je lichaam zodanig veranderen dat biometrische scanners je niet herkennen. Vochtafdrijvers zoals furosemide kunnen je handen opzwellen, waardoor vingerafdrukken vervagen.

Steroïden kunnen je gezicht voller maken, wat gezichtsherkenning bemoeilijkt. Ook medicijnen die de huid aantasten, zoals isotretinoïne tegen acne, kunnen vingerafdrukken onherkenbaar maken. Bij ouderen komt dit extra hard aan, omdat zij vaak meerdere medicijnen gebruiken.

Het gevolg? Mislukte scans, frustratie en vertraging.

In een drukke verpleeghuisomgeving kan dit leiden tot onveilige situaties. Een verpleegkundige die niet bij de medicijnkluis kan, is een risico voor de patiënt.

Oplossingen en alternatieven

Gelukkig zijn er oplossingen. Sommige biometrische systemen bieden meerdere authenticatiemethoden. Bijvoorbeeld: vingerafdruk én gezichtsherkenning, of een backup-pincode.

Dit vermindert de kans op mislukte scans. Ook zijn er scanners die speciaal zijn ontwikkeld voor medische omgevingen.

Deze zijn beter bestand tegen huidveranderingen. Prijzen voor dergelijke systemen liggen tussen €500 en €2.000 per stuk, afhankelijk van de functionaliteit.

Een andere optie is het gebruik van RFID-chips in combinatie met biometrie. Deze chips kunnen in een pasje of armband worden verwerkt. Zo heb je altijd een backup, waarbij we ook rekening houden met de privacy-aspecten van biometrische data in de elektronische patiëntenkaart.

Kosten: ongeveer €10 per chip. Voor ouderen is het belangrijk dat systemen eenvoudig zijn.

Denk aan grote knoppen, duidelijke instructies en hulp bij het scannen. Dit verhoogt de toegankelijkheid en veiligheid.

Praktische tips voor veilig gebruik

• Test je biometrische scanner regelmatig, vooral als je nieuwe medicatie start.
• Vraag om een backup-methode, zoals een pincode of RFID-chip.
• Zorg voor goede hygiëne: was je handen voor het scannen van een vingerafdruk.
• Overleg met je arts of apotheker als je merkt dat scans niet lukken.
• Gebruik systemen die zijn getest op medische toepassingen, zoals die van St Jansdal.

Met deze tips kun je veilig blijven werken met biometrie, ook als je medicatie gebruikt. Het draait om bewustzijn en de juiste technologie.