De rol van Blockchain bij het beveiligen van biometrische identiteiten

Stel je voor: je scannet je vingerafdruk of gezicht om in te loggen bij de belastingdienst, en je weet zeker dat die gegevens nooit gestolen kunnen worden.

Dat klinkt futuristisch, maar met blockchain is het dichterbij dan je denkt. Identiteitsfraude is een groeiend probleem; alleen al in Nederland is 1,5% van de bevolking ouder dan vijftien jaar slachtoffer geweest. Traditionele databases zijn vaak het zwakke punt, maar blockchain biedt een nieuwe manier om jouw biometrische data veilig te houden.

Blockchain-identificatie

Blockchain is eigenlijk een digitale kluis die niet te kraken is door één persoon.

In plaats van jouw vingerafdruk of gezichtsdata op te slaan in één centrale database, verspreidt blockchain die informatie over een netwerk van computers. Zo’n netwerk maakt het bijna onmogelijk voor hackers om binnen te komen, want ze zouden alle computers tegelijk moeten uitschakelen. Dat is een stuk veiliger dan de systemen die nu vaak gebruikt worden.

Stel je voor dat je een ID-kopie stuurt naar een organisatie. Veel mensen weten niet dat ze hun burgerservicenummer (BSN) moeten doorstrepen met de KopieID-app van de overheid.

Dat is een simpele tool die je helpt om fraude te voorkomen.

Maar met blockchain hoef je geen fysieke kopie meer te sturen; je geeft alleen een digitale bevestiging dat je bent wie je zegt dat je bent. Een goed voorbeeld van hoe blockchain al wordt gebruikt, is Microsoft ION. Sinds maart 2021 is dit systeem operationeel. Het werkt als een decentraal netwerk voor digitale identiteiten, zonder een centrale autoriteit die alles controleert. Zo’n aanpak voorkomt dat jouw data in één keer wordt gestolen.

Zelf soevereine identiteit

Zelf soevereine identiteit betekent dat je zelf de controle hebt over je persoonsgegevens. Jij beslist wie er toegang krijgt tot je vingerafdruk of gezichtsherkenning, en hoe lang.

In plaats van dat bedrijven jouw data opslaan in hun databases, bewaar je het in je eigen digitale portemonnee. Die portemonnee is beveiligd met blockchain, zodat alleen jij de sleutel hebt. Denk aan het versturen van een ID-kopie.

Naast het doorstrepen van je BSN met de KopieID-app, kun je extra maatregelen nemen: noteer de naam van de organisatie, zet een label als “kopie” op het document, en vermeld de datum.

Met blockchain hoef je dit niet meer handmatig te doen; de technologie regelt het automatisch. Je geeft bijvoorbeeld eenmalige toegang tot je geboortedatum, en daarna is die toegang direct weer ingetrokken. De Vrije Universiteit Brussel (VUB) doet onderzoek naar hoe blockchain identiteitsfraude kan tegen gaan.

Hun werk laat zien dat deze technologie niet alleen veilig is, maar ook privacy-vriendelijk. Jij bent de baas over je data, en niemand anders.

Hoe overheden blockchain-technologie en biometrie gebruiken om veilige digitale identiteiten voor burgers te creëren

Overheden wereldlijk, en ook in Nederland en Vlaanderen, experimenteren met blockchain om biometrische identiteiten te beveiligen. In het kader van de toekomst van biometrische data-eigenaarschap is het project 'Blockchain on the move' in Vlaanderen een concreet voorbeeld.

Dit is een samenwerking tussen de Vlaamse overheid, de stad Antwerpen en verschillende partners. Het doel is om burgers een veilige digitale ID te geven die je kunt gebruiken voor onder meer openbaar vervoer en gemeentelijke diensten. Deze projecten combineren biometrie – zoals vingerafdrukken of gezichtsherkenning – met blockchain.

Bij het inloggen scant je telefoon je vingerafdruk, en blockchain bevestigt dat het echt jij bent.

Beveiliging van de identiteitsclaim

Het mooie is dat je biometrische data nooit centraal wordt opgeslagen. In plaats daarvan wordt een versleutelde versie bewaard op meerdere plekken, waardoor fraude moeilijker wordt. De verwachting is dat tegen 2030 blockchain en biometrie samensmelten tot een standaard voor digitale identiteiten. Dit verandert de juridische definitie van identiteit aanzienlijk. Het betekent dat je straks één app op je telefoon hebt die werkt voor alle overheidsdiensten, van de belastingaangifte tot het openen van je voordeur.

Het is een stuk efficiënter en veiliger dan de huidige systemen. Een identiteitsclaim is simpelweg de bewering dat jij bent wie je zegt dat je bent.

Met blockchain wordt deze claim onveranderlijk en controleerbaar. Elke keer dat je je identiteit gebruikt, wordt er een transactie geregistreerd in de blockchain. Deze transactie is versleuteld en alleen toegankelijk voor partijen die jij toestemming geeft.

Stel je voor dat je een lening aanvraagt. De bank vraagt om je ID, maar met blockchain hoef je geen documenten meer te uploaden.

Je geeft toestemming via je digitale portemonnee, en de bank krijgt alleen de gegevens die nodig zijn – bijvoorbeeld alleen je naam en inkomen, niet je volledige ID. Dit verkleint het risico op datadiefstal aanzienlijk. Om biometrie in te zetten tegen identiteitsfraude, zijn er praktische stappen die je nu al kunt nemen.

Gebruik de KopieID-app om je BSN te doorstrepen. Voeg altijd een label toe als “kopie” en noteer de datum en organisatie. Met blockchain in de toekomst wordt dit automatisch geregeld, maar voor nu is het een handige manier om jezelf te beschermen.

Prijsindicaties en modellen voor blockchain-identiteiten

Blockchain-identiteitsystemen zijn nog in ontwikkeling, maar er zijn al verschillende modellen beschikbaar. Een basis digitale portemonnee met blockchain-ondersteuning kost ongeveer €0 tot €10 per jaar, afhankelijk van de aanbieder.

Voor geavanceerde biometrische integratie – zoals vingerafdrukscans via je telefoon – betaal je meer, rond €20 tot €50 per jaar voor een premium dienst. Projecten zoals 'Blockchain on the move' zijn gratis voor burgers, omdat ze worden gefinancierd door overheden. Microsoft ION is ook gratis te gebruiken, maar het vereist wel een beetje technische kennis om in te stellen.

Voor de gemiddelde gebruiker zijn er apps die dit vereenvoudigen, zoals wallets van derden die blockchain-identiteiten ondersteunen.

Als je zelf aan de slag wilt, kies dan voor een gerenommeerde aanbieder. Let op privacy-verklaringen en of de app open-source is. Open-source apps geven je meer zekerheid dat je data niet onnodig wordt gedeeld. Prijzen kunnen variëren, maar de investering is vaak lager dan de kosten van identiteitsfraude herstel.

Praktische tips om je biometrische identiteit te beschermen

• Gebruik altijd de KopieID-app van de overheid om je BSN door te strepen bij het versturen van een ID-kopie.
• Noteer de organisatie, zet “kopie” op het document en vermeld de datum – dit helpt bij het traceren van misbruik.
• Scan je vingerafdruk of gezicht alleen met apps die end-to-end versleuteling gebruiken, zoals die van Microsoft ION of overheidstools.
• Bewaar je biometrische data lokaal op je telefoon, niet in de cloud, tenzij het blockchain-gebaseerd is.
• Check regelmatig je digitale portemonnee op ongebruikelijke activiteiten; de meeste apps sturen een melding bij verdachte transacties.
• Volg projecten zoals 'Blockchain on the move' in Vlaanderen voor updates over gratis tools voor burgers.
• Wacht niet tot 2030 – begin nu met het opbouwen van je digitale identiteit via blockchain om je privacy te beschermen.

Met deze stappen ben je al een stap verder dan de meeste mensen. Blockchain maakt het makkelijker om je biometrische data veilig te houden, en met de opkomende technologie wordt het alleen maar beter. Dus pak je telefoon, installeer een veilige app, en neem de controle over je identiteit terug.