Gezichtsherkenning en tweeling: Kan de camera het verschil zien?

Je staat bij de supermarkt en de automatische kassa scant je gezicht.

Of je loopt op Schiphol en een camera controleert of jij bent wie je zegt dat je bent. Maar wat als je een tweelingbroer of -zus hebt?

Kan zo’n camera het verschil wel zien? Het is een vraag die steeds vaker opduikt, zeker nu gezichtsherkenning overal lijkt op te duiken. In dit stuk duiken we in de wereld van gezichtsherkenning en tweelingen. We kijken naar de techniek, de problemen en wat jij kunt doen.

Wat is gezichtsherkenning eigenlijk?

Gezichtsherkenning is een vorm van biometrie. Het systeem scant je gezicht en zet het om in een uniek getallenpatroon, een zogenaamd gezichtsprofiel.

Dit profiel wordt vergeleken met een database. Herkent de camera je?

Dan is er een match. Geen match? Dan niet. Het klinkt simpel, maar de technologie erachter is complex. Veel systemen gebruiken deep learning.

Dat betekent dat een computer zelf leert wat een gezicht is. Het bekijkt duizenden foto’s en herkent patronen: de afstand tussen je ogen, de vorm van je neus, de lijnen rond je mond.

Die patronen worden omgezet in wiskundige codes. Die codes zijn moeilijk te kopiëren, maar niet onmogelijk. Privacy speelt hier een grote rol. Je gezicht is namelijk een biometrisch kenmerk.

Je kunt het niet veranderen, zoals een wachtwoord. Als je gezichtsprofiel uitlekt, is dat een groot risico.

Daarom is het belangrijk om te weten hoe systemen werken en wat ze met je data doen.

Waarom is het verschil tussen tweelingen zo’n uitdaging?

Tweelingen zien er vaak bijna identiek uit. Vooral een-eiige tweelingen delen hetzelfde DNA.

Hun gezichten zijn dus extreem vergelijkbaar. Voor een mens is het soms al lastig om ze uit elkaar te houden, laat staan voor een computer.

Een camera moet kleine verschillen zien, maar wat als die verschillen bijna onzichtbaar zijn? Veel systemen werken met zogenaamde ‘face embeddings’. Dat zijn vectoren, oftewel lijsten met getallen, die je gezicht beschrijven. Bij tweelingen zijn die vectoren vaak heel dicht bij elkaar.

Als de marges klein zijn, kan een systeem sneller een fout maken.

Een verkeerde match betekent dat de camera denkt dat jij je tweeling bent. Het probleem wordt groter bij lage kwaliteit beelden. Denk aan bewegende camera’s, weinig licht of een hoek waaruit je gezicht wordt gefotografeerd.

Dan worden de verschillen tussen tweelingen nog kleiner voor het systeem. Het is dus een kwestie van precisie, maar ook van omgevingsfactoren.

Hoe werkt het in de praktijk? Techniek en modellen

Gezichtsherkenningssystemen gebruiken verschillende technieken. Een bekende aanpak is het meten van afstanden tussen gezichtskenmerken.

Denk aan de afstand tussen je ogen, de breedte van je neus en de vorm van je kaaklijn.

Deze kenmerken worden vergeleken met een database. Bij tweelingen zijn deze afstanden vaak bijna identiek. Een andere techniek is 3D-herkenning.

Sommige camera’s, zoals die van de iPhone, gebruiken diepte-informatie. Ze scannen je gezicht in 3D en maken een model, waarbij gezichtsherkenning en baardgroei soms voor uitdagingen zorgen.

Dit is moeilijker te foppen dan 2D-foto’s. Maar zelfs hier kunnen tweelingen voor problemen zorgen, vooral als ze erg op elkaar lijken. Er zijn ook systemen die gebruikmaken van beweging, zoals hoe je loopt of je gezichtsuitdrukkingen. Dit heet ‘behavioral biometrics’.

Het is nog niet wijdverspreid, maar het kan helpen om tweelingen uit elkaar te houden.

Bijvoorbeeld in beveiligingscamera’s op luchthavens. Modellen verschillen in prijs en kwaliteit. Een basis systeem voor thuistoegang, zoals de Ring Doorbell, kost rond €150.

Professionele systemen voor bedrijven, zoals die van Hikvision of Dahua, kunnen €500 tot €2000 kosten. High-end systemen voor luchthavens of overheid lopen op tot tienduizenden euro’s. Die systemen hebben vaak betere algoritmen en meer rekenkracht.

Tweelingen zijn een echte test voor gezichtsherkenning. De techniek moet superprecies zijn om ze uit elkaar te houden.

Varianten en modellen: wat kun je kopen?

Er zijn veel producten op de markt die gezichtsherkenning gebruiken. Voor thuis zijn er slimme deurbellen en sloten.

De Eufy Video Doorbell Dual Camera kost ongeveer €200 en beschikt over slimme gezichtsherkenning via een buitenlamp met camera.

Het systeem leert je gezicht kennen en waarschuwt je als er een vreemde voor de deur staat. Maar hoe goed is het bij tweelingen? Voor bedrijven zijn er systemen zoals die van Axis Communications.

Deze camera’s kosten tussen €500 en €1500. Ze worden gebruikt voor toegangscontrole. Ze zijn vaak uitgerust met AI die speciaal is getraind op het herkennen van gezichten. Toch blijft tweelingen een uitdaging, zeker als je de privacy-instellingen voor gezichtsherkenning wilt beheren.

Sommige systemen bieden extra opties, zoals het meten van de hartslag via de huid, om tweelingen te onderscheiden.

Er zijn ook open-source oplossingen, zoals OpenCV. Die zijn gratis, maar vereisen technische kennis.

Je moet zelf een model trainen. Dit is niet voor iedereen weggelegd, maar het laat zien hoe complex de techniek is. Prijzen variëren sterk.

Een basis camera voor thuis begint bij €100. Een professioneel systeem voor een bedrijf kost al snel €1000 of meer.

De duurdere systemen hebben vaak betere algoritmen en meer data om op te trainen. Dat maakt ze beter in het herkennen van tweelingen.

Praktische tips: wat kun je zelf doen?

Als je een tweeling bent en je maakt je zorgen over privacy, zijn er een paar dingen die je kunt doen. Ten eerste: kies systemen die lokaal werken.

Sommige camera’s, zoals die van Eufy, slaan data lokaal op in plaats van in de cloud.

Dat verkleint het risico op datalekken. Ten tweede: gebruik sterke wachtwoorden en tweefactorauthenticatie. Veel systemen voor gezichtsherkenning hebben ook een wachtwoord nodig.

Zorg dat je wachtwoord sterk is en niet te raden. Voeg tweefactorauthenticatie toe, bijvoorbeeld via een app op je telefoon. Ten derde: wees selectief met welke systemen je gebruikt. Niet elk systeem is even goed.

Lees reviews en kijk naar de specificaties. Vraag aan de leverancier hoe ze omgaan met tweelingen.

Sommige bedrijven bieden speciale training aan voor hun AI om tweelingen te herkennen. Als je je zorgen maakt over privacy, kun je ook contact opnemen met de Autoriteit Persoonsgegevens.

Zij kunnen je vertellen wat je rechten zijn en hoe je een klacht kunt indienen. In Nederland is de AVG van toepassing, die beschermt je biometrische data. En tot slot: test het systeem zelf.

Als je een tweeling bent, probeer dan eens of de camera je herkent of niet.

Zo krijg je een idee van de betrouwbaarheid. En als het niet werkt, kun je altijd nog overstappen op een ander systeem.