Zal biometrie leiden tot een nieuwe vorm van digitale uitsluiting?

Je staat bij de pinautomaat en hoeft alleen maar naar de camera te kijken om te betalen. Handig, toch? Maar wat als je gezicht niet herkend wordt, of als je vingerafdruk niet scant?

Dan sta je daar, zonder geld en zonder toegang. Dat is precies de angst achter biometrie: een nieuwe vorm van digitale uitsluiting.

We gaan kijken of die angst terecht is, en hoe we het slim kunnen aanpakken.

Onderzoek Digitale Bronidentiteit

De basis van alles is je digitale identiteit. In Europa werken we aan een systeem waarbij je zelf bepaalt wie jouw gegevens ziet.

Dat heet digitale bronidentiteit. Het idee is simpel: jij bent de baas over je eigen ID.

Je kunt het gebruiken om in te loggen bij de bank, een verzekering af te sluiten of een energiecontract te starten. De eIDAS-verordening is hier de wet achter. Sinds 2018 regelt hij hoe digitale identiteiten werken in de EU.

In 2021 diende de Europese Commissie een voorstel in om eIDAS uit te breiden. Het doel? Een Europese digitale identiteit voor iedereen, uitgerold tegen 2030. Dat betekent dat je straks met één wallet in heel Europa kunt inloggen, zonder aparte accounts.

Doel van het onderzoek

Het doel van dit onderzoek is helder: weten of biometrie echt helpt, of juist nieuwe problemen maakt. We kijken naar de voordelen, maar ook naar de risico’s voor privacy en toegankelijkheid.

Want als je alleen nog maar met je gezicht kunt inloggen, wat doe je dan als dat niet lukt? Er is ook een praktisch doel: laten zien hoe je biometrie combineert met andere methoden. Denk aan een loket, een telefoon of een brief.

Zo voorkom je dat mensen buitengesloten worden. Dat is de kern van echte toegankelijkheid.

Download het rapport Digitale Bronidentiteit

Wil je de details weten? Het volledige rapport over digitale bronidentiteit is beschikbaar.

Daarin staan alle technische specifics, de juridische basis en de stappen voor implementatie.

Je kunt het downloaden via de officiële kanalen van de Europese Commissie. Het rapport legt uit hoe je een wallet opzet, hoe je gegevens beveiligt en hoe je samenwerkt met bedrijven zoals banken en verzekeraars. Het is een blauwdruk voor de toekomst, gebaseerd op echte data en pilots.

Bijlage Biometrie onderzoeksrapport DBI

In de bijlage van het onderzoeksrapport DBI staat alles over biometrie. We duiken dieper in de modaliteiten: vingerafdruk en gezichtsherkenning.

Maar eerst: wat is biometrie eigenlijk? Het zijn lichaamskenmerken die uniek zijn, zoals je vingerafdruk of iris.

2 Voordelen en nadelen van biometrische modaliteiten

Die gebruiken we om je identiteit te verifiëren. De bijlage beschrijft ook de risico’s. Denk aan diefstal van biometrische data, of fouten bij herkenning. En belangrijk: hoe je die risico’s beperkt met technologie en wetgeving.

Biometrie is snel en makkelijk. Je hoeft geen wachtwoord te onthouden.

Maar het heeft ook nadelen. Als je vingerafdruk gestolen wordt, kun je die niet zomaar veranderen. En niet iedereen heeft dezelfde kansen: mensen met een donkere huidskleur of oudere mensen worden soms minder goed herkend.

Een voordeel is de snelheid. Bij Mutua Madrileña daalde de verificatietijd van 90 seconden naar 5 seconden.

2.1 Vingerafdruk-modaliteit

Het frauderisico daalde met meer dan 95%. Bij Endesa werden meer dan 100.000 stemverificaties beveiligd, en de klanttevredenheid steeg met 20%.

Vingerafdrukken zijn uniek en makkelijk te scannen. Veel smartphones hebben al een vingerafdruksensor. De kosten? Een sensor kost tussen de €10 en €50, afhankelijk van de kwaliteit.

Voor bedrijven is het een goedkope manier om identiteit te checken. Maar er zijn problemen.

Vingerafdrukken kunnen vies worden of slijten. Bij ouderen werkt het soms minder goed.

2.2 Gezichts-modaliteit

En als iemand je vingerafdruk namaakt, kan die toegang krijgen tot je accounts. Daarom is het belangrijk om biometrie te combineren met andere methoden, zoals een pincode.

Gezichtsherkenning is populair. Je kijkt in een camera en je bent binnen. Het is snel en hygiënisch, vooral na corona. Maar het is niet perfect.

Donkere huidskleuren worden soms minder goed herkend, en deepfakes kunnen het systeem voor de gek houden.

Om dit te voorkomen, gebruiken bedrijven technologie zoals Veridas Shield. Dat detecteert deepfakes en injectieaanvallen. De kosten? Een goede gezichtsscanner kost tussen de €50 en €200. Voor grote bedrijven is dat een kleine investering vergeleken met de besparing op fraude.

Bijlage Verdieping Ecosysteem Onderzoeksrapport DBI

Het ecosysteem van digitale identiteit is complex. Het gaat niet alleen om technologie, maar ook om wetgeving en samenwerking.

De bijlage legt uit hoe bedrijven, overheden en gebruikers samenwerken om een veilig systeem te bouwen. Een key element is de wallet. Die bewaart je gegevens en geeft je controle.

Je kunt zelf kiezen welke informatie je deelt. Bijvoorbeeld: je bent ouder dan 18, maar je hoeft niet te zeggen hoe oud je precies bent.

Gebruikerstoepassing wallet EU-lidstaat (over de grens)

Straks kun je je wallet in heel Europa gebruiken. Als je in Frankrijk bent, kun je inloggen bij een Franse bank met je Nederlandse identiteit.

Dat werkt dankzij eIDAS. Je wallet is dan een soort digitale pas. Hoe werkt biometrisch betalen in de praktijk?

Je scant een QR-code, en je wallet stuurt alleen de gegevens die nodig zijn.

Bijvoorbeeld: je naam en je rekeningnummer. De rest blijft privé. Zo blijf je anoniem waar het kan, terwijl je zelf eigenaar blijft van je biometrische data.

Gebruikerstoepassing vertegenwoordiging en status attest verandert

Ook voor vertegenwoordiging verandert er veel. Stel, je bent ziek en iemand anders moet je zaken regelen.

Met een digitale wallet kun je die persoon tijdelijk toegang geven. Je bepaalt zelf wat die mag zien en doen.

En status attesten? Die krijg je digitaal. Bijvoorbeeld een bewijs dat je werkt of studeert.

Je kunt het direct delen met een werkgever of school. Geen papier meer, geen wachttijd.

Praktische tips om digitale uitsluiting te voorkomen

Wil je biometrie veilig en toegankelijk gebruiken? Ontdek ook de rol van biometrie bij het monitoren van de volksgezondheid en combineer het altijd met andere methoden.

Gebruik niet alleen een vingerafdruk, maar ook een pincode of een fysieke sleutel.

Zo heb je een backup. Investeer in technologie die fraude voorkomt. Kies voor systemen met ingebouwde deepfake-detectie, zoals Veridas Shield.

En zorg dat je offline alternatieven hebt. Denk aan een loket, telefoon of brief. Zo is er altijd een manier om binnen te komen. Test je systeem met echte gebruikers.

Vraag aan ouderen, mensen met een donkere huidskleur en mensen met een handicap of het werkt.

Pas het aan waar nodig. Want technologie moet voor iedereen werken, niet alleen voor de gemiddelde gebruiker.